تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار (Due Diligence) در سرمایه‌گذاری خطرپذیر

استارتاپ‌ها در طول عمر خود به واسطه استراتژی‌های توسعه محصول و بازار سریع و اغلب تهاجمی‌ای که دارند، نیازمند مراحل متعددی از تامین سرمایه و یا افزایش سرمایه بوده و مراجعات متعددی به صندوق‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر خواهند داشت. فرآیند تزریق سرمایه به استارتاپ‌ها در این نهادهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر بدین صورت است که پس از انجام غربالگری اولیه و اطمینان از جذاب بودن ایده کسب و کار، تیم استارتاپ و بازار هدفی که مدنظر دارد، وارد فرآیند تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار یا دودلیجنس (Due Diligence) می‌شوند. پس از تایید مراحل تامین سرمایه و افزایش سرمایه استارتاپ رقم می‌خورد. تیم تحریریه رتیبا در مقاله پیش رو، به تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار پرداخته است. با رتیبا همراه باشید.

بررسی ایده استارتاپ در تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار

در ارزیابی موشکافانه ایده استارتاپی، ضمن صحت‌سنجی داده‌های مرتبط ارائه شده توسط تیم کارآفرین به دنبال یافتن پاسخ‌هایی دقیق برای این پرسش‌ها هستیم:

  • آیا ایده کسب و کار به خوبی با نیازهای بازار هدف تناسب دارد؟
  • زیرساخت‌های فنی و حقوقی لازم برای تجاری‌سازی چنین ایده‌ای در بازار هدف وجود دارد؟
  • تیم کارآفرین به لحاظ توانمندی و تجربه، پتانسیل تجاری‌سازی ایده و توسعه چنین کسب و کاری را دارند؟
  • تعامل با تیم کارآفرین به لحاظ ویژگی‌های رفتاری، به چه صورت است و آیا چالش‌هایی اساسی در آینده بین ایشان و سرمایه‌گذار پیش نخواهد آمد؟
  • مشتریان کلیدی این کسب و کار چه کسانی هستند؟
  • جریان‌های درآمدی در نظر گرفته شده برای این کسب و کار، به درستی انتخاب شده‌اند؟

در واقع همانگونه که در تشریح فرآیند غربالگری اولیه بیان گردیده است، ارزیابی اولیه استارتاپ‌ها توسط نهادهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر، از چهار منظر صورت می‌پذیرد.

  1. ایده استارتاپ و کسب و کار نوپا: بدین معنا که آیا ایده استارتاپ به اندازه کافی جذاب می‌باشد؟ آیا مدل کسب و کار به خوبی طراحی شده است؟ آیا به لحاظ فنی و قانونی، زیرساخت‌های لازم برای راه‌اندازی چنین کسب و کاری در بازار هدف وجود دارد؟
  2. تیم استارتاپ: بدین معنا که آقا تیم کارآفرین توانایی تجاری‌سازی چنین ایده‌ای را به لحاظ فنی دارند؟ آیا سوابق کاری مرتبطی در این زمینه دارند و تا چه حد صاحب تجربه می‌باشند؟ آیا به اندازه کافی مشورت‌پذیر هستند؟ آیا به صورت تمام‌وقت روی این پروژه می‌خواهدن کار کنند یا به صورت پاره‌وقت؟
  3. بازار هدف استارتاپ: بدین معنا که اندازه بازار هدف چقدر است و به عنوان مثال در این استارتاپ یا کسب و کار نوپا در پنج سال آینده به چه حدی از درآمد سالانه خواهد رسید؟ وضعیت رقبای این کسب و کار به چه صورت است و آیا شرکت یا شرکت‌هایی به عنوان رهبران بازار در آن حوزه از کسب و کار مشغول به فعالیت هستند؟
  4. درخواست از سرمایه‌گذار: بدین معنا که سرمایه مورد نیاز استارتاپ آیا با تیکت‌سایز صندوق همخوانی دارد و شرکت یا صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر توان پرداخت چنین سرمایه‌ای را روی یک طرح دارا می‌باشد؟ آیا ارزشگذاری طرح منصفانه بوده و استارتاپ چند درصد از سهام خود را حاضر است واگذار نماید؟ سرمایه‌گذاران مراحل پیشین چه کسانی بوده‌اند و چه سهام ممتازی را دریافت نموده‌اند؟

واقعیت این است که هر آنچه که در ارزیابی استارتاپ‌ها و ارزیابی بازار در فرآیند غربالگری اولیه به صورت اجمالی مورد بررسی قرار می‌گیرد، در فرآیند ارزیابی موشکافانه با جزئیات کامل و در زمان بیشتر و با تحلیل‌های متنوع انجام می‌پذیرد. در واقع در ارزیابی موشکافانه استارتاپ، آنچه که در وهله اول اهمیت دارد، صحبت‌سنجی داده‌هایی است که تیم کارآفرین به شرکت یا صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر ارائه نموده است. این داده‌ها می‌توانند پیش‌بینی‌های مالی استارتاپ، شاخص‌های کلیدی عملکرد کسب و کار، داده‌های کلیدی بازار و تحلیل رقبا، سهام ممتاز واگذار شده در قراردادهای پپیشین با سرمایه‌گذارهای مراحل قبلی و مواردی از این دست باشد. در واقع به همین دلیل است که ارزیابی موشکافانه استارتاپ‌ها حداقل شش تا هشت هفته کاری زمان نیاز دارد.

طرح کسب و کار

همانگونه که در شکل نشان داده شده است در فرآیند تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار، استارتاپ از پنج منظر مورد بررسی دقیق قرار خواهد گرفت:

بررسی بازار هدف در تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار

در تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار بازار هدف استارتاپ، ضمن صحت‌سنجی داده‌های مرتبط ارائه شده توسط تیم کارآفرین به دنبال یافتن پاسخ‌هایی دقیق برای این پرسش‌ها هستیم:

  • اندازه بازار هدفی که استارتاپ می‌خواهد در آن فعالیت کند چقدر است؟
  • آیا در زمان توسعه کسب و کار، امکان ورود به بازارهای دیگر برای استارتاپ وجود دارد؟
  • رقبای کلیدی کسب و کار چه کسانی هستند و هرکدام چه سهمی از بازار دارند؟
  • مزایای رقابتی استارتاپ تحت بررسی در مقایسه با رقبای خود در بازار هدف، چه چیزهایی هستند؟
  • استراتژی ورود به بازار هدف استارتاپ چیست و آیا پیاده‌سازی آن امکان پذیر است؟

ارزش گذاری در ارزیابی موشکافانه

در ارزیابی موشکافانه ارزش گذاری استارتاپ، ضمن صحت‌سنجی داده‌های مرتبط ارائه شده توسط تیم کارآفرین به دنبال یافتن پاسخ‌هایی دقیق برای این پرسش‌ها هستیم:

  • سرمایه‌گذارهای خطرپذیر در مراحل قبلی با چه ارزش‌گذاری‌هایی روی این استارتاپ سرمایه‌گذاری کرده‌اند؟
  • رشد ارزش استارتاپ بین دو مرحله افزایش سرمایه به چه صورت بوده است؟
  • آیا پیش‌بینی‌های مالی ارائه شده توسط تیم کارآفرین، دقیق محاسبه شده‌اند و رشد شاخص‌های با توجه به داده‌های تاریخی کسب و کار، منطقی است؟
  • با توجه به نتایج ارزش گذاری استارتاپ، آیا درصد سهامی که می‌توان از استارتاپ در ازای تزریق سرمایه طلب کرد، به اندازه‌ی کافی برای شرکت یا صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر جذاب می‌باشد؟
  • ریسک نوسانات جریان‌های نقدی استارتاپ، آیا می‌توان در مراحل آتی، چالشی جدی برای کسب و کار ایجاد نماید؟

تحلیل شاخص‌های کلیدی عملکرد در ارزیابی موشکافانه

در ارزیابی موشکافانه شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) استارتاپ، ضمن صحت‌سنجی داده‌های مرتبط ارائه شده توسط تیم کارآفرین به دنبال یافتن پاسخ‌هایی دقیق برای این پرسش‌ها هستیم:

  • آیا تحلیل‌های صورت گرفته روی گوگل آنالیتیکس و وبمستر، رشد شاخص‌های کلیدی عملکرد استارتاپ را تایید می‌کند؟
  • آیا شاخص‌های کلیدی عملکرد استارتاپ، با توجه به ماهیت بازار و پرسونای مخاطب، به درستی انتخاب شده‌اند؟
  • آیا کانال‌های ورودی مشتری و قیف فروش به درستی شناسایی و طراحی شده‌اند؟
  • آیا CLV و CAC به درستی محاسبه شده و استارتاپ از اهرم یا اهرم‌های رشد خود اطلاعی دارد؟

طراحی ترم‌شیت و قرارداد تفاهم‌نامه سهام‌داری در ارزیابی موشکافانه

در تحلیل و ارزیابی موشکافانه کسب و کار و استارتاپ، پس از ارزیابی دقیق موارد مذکور، به طراحی ترم‌شیت و تفاهم‌نامه سهام‌داری پرداخته و در آن ضمن بررسی قراردادهای تنظیم شده در مرحله یا مرحله‌های قبلی افزایش سرمایه، سهام ممتاز مد نظر را در ترم‌شیت قرارداده و بسته به ریسک‌هایی که در بخش‌های مختلف کسب و کار می‌بینیم، سهام ممتاز را در تفاهم‌نامه سهامداری قرار داده و با توجه به شاخص‌های کلیدی عملکرد انتخاب شده برای استارتاپ، ترتیب پرداخت‌های مالی را تعیین می‌نماییم.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.