ارزش گذاری استارتاپ به روش ارزش منصفانه بازار (Market Fair Value)

اجازه بدهید برای تعریف ارزش گذاری استارتاپ به روش ارزش منصفانه بازار به سراغ یک مثال ساده برویم. فرض کنید شما تصمیم دارید در یکی از مناطق تهران یک خانه بخرید. برای اطلاع از مظنه‌ی بازار در آن منطقه چه کاری انجام می‌دهید؟ احتمالا به سراغ آگهی‌های آنلاین و آفلاین رفته و نگاهی به قیمت خانه‌های آگهی شده در آن منطقه خواهید انداخت. اگر ارتباطات یشتری داشته باشید، از اهالی آن محله در مورد قیمت خانه‌های مختلف سوال خواهید کرد و بازه قیمت محله را به دست خواهید آورد. اگر هم که بخواهید قیمت‌های “واقعی”تر را به دست آورید، باید سری به بنگاه‌های معاملاتی رفته و از آخرین معامله‌های “واقعی” ملک در آن منطقه خبردار شوید.

شیوه‌ی ارزشگذاری استارتاپ به روش منصفانه بازار چگونه است؟

واقعیت این است که در میان روش های ارزش گذاری، روش ارزش منصفانه بازار هم برای قیمت گذاری استارت آپ مانند مثال بالا عمل می‌کند. اگر خریدار ملک را سرمایه‌گذار فرض کنیم و خانه را استارتاپ، مسلما وقتی سرمایه‌گذاری بخواهد روی یک استارتاپ در یک حوزه کاری مشخص با بازار هدفی معین سرمایه‌گذاری کند، مشابه حالتی است که کسی بخواهد یک خانه در یک منطقه از تهران خریداری کند. همانگونه که در چنین مواقعی، خریدار ملک (خانه) سراغ محاسبات متره‌ی ساختمان نرفته و ریز ارزش مصالح به کار رفته در ملک را محاسبه نمیکند، سرمایه‌گذار نیز در روش ارزش منصفانه بازار از این کار اجتناب کرده و صرفا برای به دست آوردن ارزش حدودی استارتاپ‌های حوزه ایکس، در راند ایگرگ، یک قیمت حدودی را در نظر گرفته و اگر بخواهد کمی هم انعطاف‌پذیرتر باشد، احتمالا بازه‌ای را برای آن در نظر خواهد گرفت. به عنوان مثال سرمایه‌گذار از نتایج حاصل از روش ارزش منصفانه بازار، به این نتیجه خواهد رسید که استارتاپ‌های حوزه فناوری‌های مالی (فین‌تک) در راند اول افزایش سرمایه، در صورتی که در ایران فعالیت کرده و بازار هدف‌شان هم ایران است، به طور متوسط بین یک تا دو میلیارد تومان ارزش گذاری و معامله می‌شوند.

چه زمانی از این روش نتایج قابل قبولی کسب می شود؟

در واقع می‌توان گفت که روش ارزش منصفانه بازار می‌کوشد که با توجه به حوزه کسب و کار استارتاپ، اندازه بازار و البته توافقات واقعی صورت گرفته بین استارتاپ‌های مشابه و سرمایه‌گذاران خطرپذیر، به ارزشگذار حدودی از ارزش استارت آپ تحت بررسی، در مراحل مختلف جذب سرمایه را ارائه دهد. هرچند انجام چنین کاری تنها زمانی به راحتی صورت می‌گیرد که زیست بوم استارتاپی آنقدر بالغ و توسعه یافته شده باشد که به اندازه کافی داده‌های افشا شده ارزش گذاری استارت آپ و توافقات افزایش سرمایه میان استارتاپ و سرمایه گذار در آن موجود باشد.

در صورتی که چنین اطلاعاتی در دسترس نباشد، دو راهکار پیشنهاد می‌شود، یا اینکه از اطلاعات افشا شده‌ی استارتاپ‌های مشابه استفاده شود. به عنوان مثال اگر استارتاپ تحت بررسی یک مارکت‌پلیس فروش محصولات مجازی است و نمونه مشابه‌ای که اطلاعات افزایش سرمایه ی آن افشا شده باشد وجود ندارد، می‌توان از اطلاعات افشا شده‌ی به عنوان مثال یک مارکت‌پلیس فروش محصولات فیزیکی استفاده نمود. هرچند همان‌گونه که پیش از این نیز بیان گردید، در چنین حالتی شما ارزش گذاری دقیق انجام نداده و صرفا یک تعیین ارزش اولیه انجام داده اید. این روش توسط نهادهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر فعال در مراحل ابتدایی و فرشتگان کسب و کار به وفور انجام می‌شود. تجربه نشان داده است که تعداد طرح‌های کاملا نوآورانه که مدل کسب و کاری جدید داشته و نمونه‌ی مشابهی برای آنها وجود نداشته و می‌خواهند در بازاری جدید شروع به فعالیت نمایند، بسیار اندک بوده و در حالت عادی، بسیاری از مدل‌های کسب و کار استارتاپ‌ها نزدیک به یکدیگر بوده و تشابه زیادی باهم دارند. از این رو است که سرمایه‌گذاران خطرپذیری که در جلسات ارائه استارتاپ‌ها حضور دارند، همواره رنج ارزش استارتاپ‌های مشابه را در ذهن دارند و وقتی که طرحی به آنها پیشنهاد می‌شود که ارزشگذاری آن بسیار بالاتر از سقف آن بازه است، بدون درخواست ارائه اطلاعات مالی تکمیلی و تنها به کمک نتایج روش ارزش منصفانه بازار، طرح را رد می‌کنند.

یک حالت مرسوم دیگر در ارزش گذاری شرکت استارتاپی به روش ارزش منصفانه بازار، استفاده معکوس از این روش است. بدین صورت که گاه ما از عرف ازرش استارتاپهای مشابه استارتاپ تحت بررسی اطلاعتی نداشته، اما می‌دانیم که به عنوان مثال در زیست بوم استارتاپی ایران، در مرحله بذرمایه، حدود 15 درصد سهام به سرمایه‌گذاران خطرپذیر واگذار می‌گردد. در این صورت اگر استارتاپی تقاضای 200 میلیون تومان سرمایه در مرحله بذرمایه را کرده است، می‌توان چنین برداشت کرد که 200 میلیون تومان به ازای 15 درصد از سهام شرکت، به معنای ازرشی در حدود 1333 میلیون تومان است.

همانگونه که بیان گردید، استفاده از روش ارزش منصفانه بازار تنها زمانی نتایجی قابل قبول به ارزشگذار ارائه خواهد کرد که زیست بوم به خوبی رشد و توسعه یافته و بالغ شده باشد و داده‌های توافقات مالی استارتاپ‌ها و سرمایه‌گذارها به اندازه کافی در حوزه های سرمایه‌گذاری مختلف افشا شده باشد. در غیر اینصورت، توصیه می‌گردد که از روش‌های دیگر برای استحصال نتایج دقیق تر ارزش گذاری استارت آپ نوپا بهره جسته و یا صرفا برای برآوردی اولیه از رنج ارزش استارتاپ، از این روش استفاده نمایید. اگر قصد ارزش گذاری استارتاپ و یا کسب و کار خود را دارید، فرم درخواست ارزش گذاری را تکمیل نمایید. کارشناسان ارزش گذاری رتیبا در کوتاه ترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.