ارزش گذاری استارتاپ به روش کارت‌های امتیازدهی (Score Cards Method)

از میان روش های ارزش گذاری ، روش کارت‌های امتیازدهی (Score Cards Method) روشی است کیفی که اغلب برای ارزش گذاری استارتاپ های مراحل اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش ابتدا توسط یکی از فرشتگان کسب و کار (Bill Payne) پیشنهاد و در مدت زمان کوتاهی تبدیل به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای ارزش گذاری برای فرشتگان کسب‌وکار یا سرمایه‌گذاران خطرپذیر گردید. این روش در واقع بدون اینکه به درامدها و هزینه‌های محقق یا پیش بینی شده استارتاپ توجه داشته باشد، با نگاهی به متوسط ارزش استارتاپ‌های مشابه در مراحل اولیه، ارزش استارتاپ به صورت نسبی و مقایسه ای تعیین می‌گردد. همانگونه که مشخص است، روش کارت‌های امتیازدهی برای ارزش گذاری استارتاپ‌هایی مناسب است که یا هنوز به درآمد نرسیده‌اند یا به واسطه مبهم بودن بازارشان، امکان استخراج و ارائه پیش‌بینی مالی و جریان نقدی در سال‌های آتی برای آنها وجود ندارد. با رتیبا همراه باشید. اگر قصد ارزش گذاری استارتاپ و کسب و کار خود را دارید به کارشناسان رتیبا اعتماد کنید. با تکمیل فرم درخواست ارزش گذاری، کارشناسان رتیبا در کوتاه ترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.

رویکرد روش ارزش گذاری کارت‌های امتیازدهی

در ارزش گذاری استارتاپ‌ها به روش کارت‌های امتیازدهی، ارزش پیش از تزریق سرمایه استارتاپ محاسبه خواهد شد. بدین صورت که با داشتن میانگین ارزش پیش از تزریق سرمایه‌ی استارتاپ‌های مشابه با استارت‌آپ مورد ارزش گذاری و همچنین امتیازی که استارتاپ تحت بررسی به کمک پاسخ دادن به سوالات پرسشنامه کسب می‌کند، ارزش پیش از تزریق سرمایه استارتاپ به راحتی محاسبه می‌گردد. اگرچه به دست آوردن امتیاز استارتاپ تحت بررسی کار ساده‌ای بوده و تنها نیازمند چند دقیقه زمان برای پاسخ‌دهی به سوالات پرسشنامه این روش است؛ اما تعیین مقدار میانگین ارزش پیش از تزریق سرمایه استارتاپ‌های مشابه در بازاری که استارتاپ در آن مشغول فعالیت است، کاری بسیار دشوار است.

این دشواری زمانی تشدید می‌گردد که ارزشگذاری در زیست بومی صورت پذیرد که همانند اکوسیستم استارتاپی ایران با محدودیت داده‌های آماری مواجه بوده و اندک توافقات مالی صورت گرفته بین استارتاپ و سرمایه‌گذار خطرپذیر، به صورت محرمانه و افشا نشده صورت پذیرفته باشد. در اینجاست که اندک موارد افشا شده، من‌جمله گزارشات منتشر شده توسط انجمن سرمایه‌گذاران خطرپذیر کشور، می‌تواند تا حدی این مشکل را برطرف ساخته و این امکان را برای ازرشگذاران فراهم آورد که تخمینی-هرچند با خطای نسبتا بالا- از متوسط ارزش پیش از تزریق سرمایه‌ی استارتاپ‌ها در زیست بودم استارتاپی ایران داشته باشند.

ارزش گذاری به روش کارت امتیازدهی
ارزش گذاری به روش کارت امتیازدهی

به دست آوردن امتیاز استارتاپ از پرسشنامه روش کارت‌های امتیازدهی همانگونه که گفته شد، چندان دشوار نبوده و چند دقیقه بیشتر طول نخواهد کشید. همانگونه که نشان داده شده است، امتیازدهی به استارتاپ در هفت دسته‌بندی مختلف صورت می‌پذیرد:

بررسی توانمندی‌های تیم مدیریتی در روش کارت‌های امتیازدهی

تجربه بنیان‌گذاران استارتاپ در گذشته، اینکه آیا سابقه فعالیت به عنوان یک مدیرعامل را داشته‌اند یا خیر، توامندی‌های آنها در حوزه فروش بیشتر است یا در حوزه‌های فنی و توسعه محصول و مواردی از این دست، می‌تواند سبب افزایش امتیاز در نظر گرفته شده برای تیم مدیریتی کسب و کار گردد.

بررسی اندازه بازار هدف در روش ارزش گذاری کارت‌های امتیازدهی

یکی از مهمترین عواملی که سرمایه‌گذار خطرپذیر را به سرمایه‌گذاری روی یک استارتاپ ترغیب می‌نماید، حجم بازار هدفی است که استارتاپ می‌خواد در آن سهم کسب نماید. بنابراین هرچه حجم بازار بزرگتر باشد، ظهور رقبای احتمالی در آینده اثر منفی کمتری روی این استارتاپ داشته و به نوعی احتمال شکست کسب و کار را کاهش خواهد داد.

بررسی محصول و فناوری در روش ارزش گذاری کارت‌های امتیازدهی

بزرگ بودن بازار کسب و کار به تنهایی در موفقیت یک استارتاپ موثر نبوده و محصولی با تکنولوژی بالا که بتواند رقبای سنتی آن بازار را کنار زده و سهمی مناسب از بازار کسب نماید نیز یکی دیگر از عواملی است که میتواند سبب افزایش جذابیت استارتاپ برای سرمایه گذار گردد. هرچه این تکنولوژی انحصاری‌تر در اختیار آن استارتاپ باشد، اطمینان خاطر سرمایه‌گذار بیشتر شده و این نگرانی که در آینده ممکن است استارتاپ‌هایی دیگر با سرمایه‌هایی بیشتر وارد شده و این محصول را با کیفیت بهتری ارائه دهند، کمتر خواهد شد.

بررسی محیط رقابتی در روش کارت‌های امتیازدهی

گرفتن سهم از یک بازار جذاب به کمک یک محصول با فناوری بالا و انحصاری، زمانی ساده است که تعداد رقبای قدرتمند استارتاپ در آن بازار کم باشد. هرچه تعداد این رقبا افزایش یابد، طبعا هزینه‌های بازاریابی و جذب مشتری برای آن کسب و کار افزایش یافته و سرمایه‌گذار ناچار خواهد بود سرمایه بیشتری را برای گرفتن سهم بازار مطلوب، صرف کمپین‌های تبلیغاتی و کنار زدن رقبا نماید.

بررسی فروش، بازاریابی و رقبا در روش کارت‌های امتیازدهی

انتخاب کانال‌های مناسب فروش نیز یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند موجب افزایش اطمینان سرمایه‌گذار به آینده ی استارتاپ گردد. این مناسب بودن، بسته به وجود یا عدم وجود رقبا در حال حاضر، نوع بازار هدفی که استارتاپ در آن مشغول فعالیت است و همچنین میزان اطمینان از عملکرد صحیح این کانال‌ها، می‌توانند سبب افزایش یا کاهش امتیاز استارتاپ در این بخش از ارزشگذاری به روش کارت‌های امتیازدهی گردد.

بررسی لزوم افزایش سرمایه در مراحل آتی، در روش کارت‌های امتیازدهی

از دیگر مواردی که می‌تواند سرمایه‌گذار را ترغیب به سرمایه‌گذاری روی استارتاپ نماید، تعداد مراحلی است که استارتاپ در آینده نیاز دارد که جذب سرمایه نماید. بالا بودن تعداد مراحل احتمالی افزایش سرمایه در آینده نه تنها سبب رقیق و رقیق‌تر شدن سهم سرمایه‌گذار در آینده خواهد شد، بلکه زمان خروج سرمایه‌گذار از طرح را به تعویق انداخته و عملا به نوعی سبب افزایش ریسک سرمایه‌گذاری خواهد شد. بنابراین هرچه احتمال افزایش تعداد مراحل افزایش سرمایه استارتاپ، بعد از این مرحله، بیشتر باشد، امتیاز استارتاپ در این قسمت کمتر خواهد بود.

بررسی سایر عوامل در روش کارت‌های امتیازدهی

عواملی دیگری نیز علاوه بر موارد گفته شده وجود دارد که می‌تواند جذابیت استارتاپ را برای یک سرمایه‌گذار خطرپذیر بالا ببرد. سلیقه سرمایه‌گذار، کاریزمای تیم بنیان‌گذاران طرح، بازخوردهایی که مشتریان استارتاپ ارائه کرده‌اند و عواملی از این دست می‌تواند، علاوه بر موارد فوق، سیگنال‌هایی مثبت را به سرمایه‌گذار برای ورود به این طرح بدهد. در صورتی که به مفهوم ارزش گذاری علاقمند هستید، پیشنهاد می‌کنیم، مقاله ی ” مفاهیم و روش‌های ارزش گذاری استارتاپ و کسب و کارهای نوپا ” که محوریت موضوعی آن ارزش گذاری است را مطالعه کنید.

یک مثال حل شده برای روش کارت‌های امتیازدهی

جهت ارائه بهتر مطلب، در این قسمت، مثالی از ارزشگذاری یک استارتاپ به روش کارت‌های امتیازدهی به صورت گام به گام ارائه گردیده است. لاز به ذکر است که کلیه داده‌های ارزشگذاری غیرواقعی بوده و متعلق به استارتاپ خاصی نمی‌باشد.

فرض کنید تیمی متشکل از برنامه‌نویسان قوی، با سوابق فنی قابل قبول، استارتاپی را راه اندازی کرده اند که قرار است در زمینه فروش اینترنتی خودروهای دست دوم فعالیت نمایند. محصول اولیه آنها که وب‌سایت و اپلیکیشن است اماده بوده و تست‌های اولیه حاکی از مطلوب بودن عملکرد آن است. در این‌صورت خواهیم داشت:

بررسی توانمندی‌های تیم مدیریتی

بنیان‌گذار یا بنیان‌گذاران استارتاپ چقدر تجربه کارآفرینی و مدیریتی داشته‌اند؟ (%7.5) پاسخ: سابقه مدیریتی (فنی، مالی، تولیدی و غیره) در یک کسب و کار را دارند. فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 120% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %9.375

  •  آیا بنیان‌گذار یا بنیان‌گذاران استارتاپ در صورتی که مدیری توانمندتر از خود بیابند، حاضرند جای خود را به او بدهند؟ (%7.5) پاسخ: مایل هستند

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 150% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %11.25

  •  بنیان‌گذار یا بنیان‌گذاران استارتاپ افرادی مشاوره‌پذیر هستند؟ (%7.5) پاسخ: مایل هستند

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 150% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %11.25

  • چه افرادی در تیم بنیان‌گذاران حضور دارند؟ (%7.5) پاسخ: کارآفرین و تیم فنی

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 90% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %6.75
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی توانمندی‌های تیم مدیریتی برابر خواهد بود با: %38.625

 بررسی اندازه بازار

  •  اندازه بازار هدف استارتاپ چقدر است؟ (%12.5) پاسخ: بیش از هزار میلیارد تومان

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 150% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %18.75

  •  درآمد بالقوه سالانه کسب و کار در انتهای بازه‌ای پنج ساله، چقدر پیش‌بینی شده است؟ (%12.5) پاسخ: بین 10 تا 50 میلیارد تومان

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 90% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %11.25
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی اندازه بازار برابر خواهد بود با: %30

 بررسی محصول و تکنولوژی

محصول یا خدمت در چه مرحله‌ای از توسعه است ؟ (%5) پاسخ: نمونه اولیه ساخته شده است و نتیجه مطلوب به نظر می‌رسد

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 90% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %4.50

  •  محصول یا خدمت چقدر مورد نیاز مشتریان است و برای ایشان حیاتی است؟ (%5) پاسخ: بودنش تأثیر مثبتی روی زندگی مشتریان خواهد گذاشت اما نبودنش، مشکلی ایجاد نخواهد کرد

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 50% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %2.50

  •  آیا محصول یا خدمت شما قابل کپی‌برداری توسط رقبا می‌باشد؟ (%5) پاسخ: به واسطه پیچیدگی‌های فنی و راهکارهای اختصاصی تولید، کپی‌برداری از آن بسیار سخت خواهد بود

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 125% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %6.25
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی محصول و تکنولوژی برابر خواهد بود با: %13.25

 بررسی محیط رقابتی

بازار کسب و کار استارتاپ چقدر رقابتی است؟ (%5) پاسخ: یک شرکت بزرگ پیشرو بازار بوده و سایرین اختلافی فاحش با آن دارند

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 50% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %2.50

  •  محصول یا خدمت رقبای کلیدی استارتاپ چگونه است؟ (%5) پاسخ: عالی

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 50% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %2.50
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی محیط رقابتی برابر خواهد بود با: %5

 بررسی فروش و بازاریابی

  • وضعیت کانال‌های فروش و شرکای تجاری استارتاپ به چه صورت است؟ (%5) پاسخ: شریک تجاری مشخصی برای فروش و بازاریابی وجود ندارد

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 75% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %7.50
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی فروش، بازاریابی و رقبا برابر خواهد بود با: %7.50

 بررسی لزوم افزایش سرمایه در آینده

  • کسب و کار احتمالا به چند مرحله افزایش سرمایه‌ی دیگر نیاز دارد؟ (%5) پاسخ: نیازمند دو یا بیش از دو مرحله جذب سرمایه

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 50% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %2.50
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی لزوم افزایش سرمایه در آینده برابر خواهد بود با: %2.50

بررسی سایر موارد

  • آیا به غیر از موارد فوق، فاکتورهای مثبت دیگری در کسب و کار خویش مشاهده می‌شود؟ (%5) پاسخ: بله

فرض کنید امتیاز در نظر گرفته شده برای این قسمت امتیاز 125% باشد که در صورتی که این امتیاز در وزن روش ضرب گردد، برابر خواهد بود با: %6.25
در اینصورت، مجموع امتیازهای بخش بررسی لزوم افزایش سرمایه در آینده برابر خواهد بود با: %6.25

امتیاز نهایی استارتاپ تحت بررسی برابر است با مجموع امتیازهای محاسبه شده برای این هفت حوزه که برای استارتاپ نمونه‌ی ما این مقدار برابر خواهد بود با: %103.125. حال برای محاسبه ارزش استارتاپ، کافی است که این درصد را در میانگین ارزش پیش از تزریق سرمایه استارتاپ‌های مشابه ضرب کرده و ارزش پیش از تزریق سرمایه‌ی استارتاپ تحت بررسی را به دست آورید. به عنوان مثال در صورتی که ارزش استارتاپهای مشابه در ایران بین 900 تا 1100 میلیون تومان باشد، استارتاپ تحت بررسی ما، ارزش بین 928 تا 1134 میلیون تومان ارزش (Pre-Money) خواهد داشت.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.