بدون دیدگاه

ریسک چیست و مدیریت ریسک در کسب و کارها چه نکاتی دارد ؟

ریسک

در تشریح بسیاری از مباحث سرمایه‌گذاری و بعضا ارزشگذاری استارتاپ‌ها از مفهوم، تحلیل و مدیریت ریسک‌های مختلف یک کسب و کار نام برده می‌شود. در این مطلب بدون توجه به کاربردهای این مفهوم کلیدی در تحلیل‌ها، قصد داریم بررسی کنیم که اساس مفهوم ریسک چیست و مدیریت آن چه اقداماتی را شامل می‌شود.  رتیبا در مقاله‌ شما را با ریسک و مدیریت ریسک در کسب و کارها آشنا می کند.

در حالت کلی می‌توان گفت که شرایطی همراه با ریسک است که:

  • همراه با بیش از یک نتیجه باشد
  • هیچکدام از این نتایج قطعی نیست
  • حداقل یکی از این نتایج، احتمالا برای ما نامطلوب است.

ریسک چیست ؟

در واقع می‌توان گفت که ریسک‌ها حاصل قرار گرفتن در برابر این عدم قطعیت‌ها و عدم اطمینان از نتیجه رخدادها می‌باشند که گاه به کمک تحلیل‌های آماری می‌توان احتمال وقوع هر یک از نتایج محتمل را برآورد کرده و پیامدهای آن را تا حدی پیش‌بینی نمود. بدیهی است که هرچه این بررسی‌ها جزئی‌تر بوده و جنبه‌های مختلف در آن در نظر گرفته شود، نتایج به دست آمده از فضای عدم اطمینان مطلق به سمت عدم اطمینان‌های نسبی حرکت خواهد نمود.

به این ترتیب می‌توان گفت که تمامی کسب و کارها و سرمایه‌گذاری‌ها همراه با ریسک می‌باشند.  چرا که در تمام گام‌های اجرایی آن‌ها، انتخاب‌هایی متفاوت و تعدد پیش رو بوده که بی‌تردید یک یا بیش از یک مورد آن با نتایجی نامطلوب همراه خواهد بود. کمی‌سازی این ریسک‌ها اغلب مستلزم آن است که ابتدا این عدم اطمینان، از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته و با در نظر گرفتن پارامترهای مختلف، احتمال وقوع رخدادهای مختلف برای آن‌ها در نظر گرفته شود.

مدیریت ریسک

مدیریت ریسک در واقع تحلیل این جنبه‌های مختلف ریسک کسب و کار به منظور محافظت در برابر پیامدهای نامطلوب و همچنین افزایش اطمینان از دست‌یابی به فواید و پذیرش آن می باشد. باید توجه داشت که سهل‌انگاری در مدیریت ریسک می‌تواند عواقب نامطلوبی به لحاظ مالی، اعتباری و یا قانونی را به همراه داشته ، در دراز مدت سبب گردد بنیان‌گذاران یک کسب و کار به جای توجه به فعالیت‌های عملیاتی کسب و کار خود، هزینه، انرژی و زمان بسیاری را صرف مقابله با تبعات عدم مدیریت آن نمایند.

اگر به موضوع ریسک و چگونگی تحلیل ریسک علاقمند هستید، ما به شما پیشنهاد می‌کنیم، که مقاله ی ” تحلیل ریسک در استارت آپ چیست و چگونه انجام می‌شود؟” با محوریت موضوعی تحلیل ریسک را مطالعه نمایید.

 بیانی علمی‌تر و دقیق‌تر عبارت است از فرآیندهایی که در آن مدیران به شناسایی، اندازه‌گیری، تصمیم‌گیری و نظارت بر انواع آن مطرح برای یک کسب و کار یا بنگاه اقتصادی می‌پردازند.

مدیریت ریسک شامل چه فرآیندهایی می‌شود ؟

  • تعیین ریسک‌‌های عمده‌ای که یک کسب و کار با آن‌ها مواجه است
  • به دست آوردن معیار‌‌های منسجم، قابل فهم و عملی برای تخمین ریسک‌های پیش‌روی کسب و کار
  • برقراری فرآیندهای لازم جهت تعیین جایگاه مطلوبی که کسب و کار از لحاظ ریسک قرار است به آن دست یابد
  • انتخاب ابزارهای مورد نیاز برای افزایش یا کاهش برخی از ریسک‌های انتخاب شده

مهم‌ترین ابزار مدیریت ریسک چیست ؟

باید توجه داشت که از مهمترین ابزارهای مدیریت ریسک، ابزارهای کمی سازی به منظور “اندازه‌گیری ریسک” می باشد که از جمله چالش‌های قدیمی ریاضی دانان، مدیران و سیاست‌گذاران در این زمینه می باشد. سیاست مداران به دنبال اطلاع از مقادیر کمی ریسک به منظور وضع سیاست‌های منصفانه و شفاف و البته نظارت بر حسن اجرای آن‌ها؛ مدیران به دنبال اطلاع از رابطه کمی ریسک و بازدهی در سیستم به منظور ایجاد توازن بین آن‌ها؛ و ریاضی‌دانان نیز به دنبال تدوین ابزارهای قوی و در عین حال ساده، به منظور پاسخ دهی به این نیازها می باشند.

اگرچه در طی هفتاد سال گذشته ابزارهای مختلفی در حیطه ریاضیات و مهندسی مالی به منظور اندازه‌گیری و کمی‌سازی آن پیشنهاد گردیده است، اما باید توجه داشت که عدم قطعیت بالای حوزه‌های مختلف ریسک سبب گردیده که هرکدام از این ابزارها نقص‌هایی داشته و ابزارهای جدیدتر، همواره به منظور پوشش این نقص‌ها و بهبود فرآیند اندازه‌گیری آن، ارائه گردند.

انواع ریسک

در حالت کلی دسته‌بندی‌های مختلفی برای انواع ریسک در منابع گوناگون ارائه گردیده است. یکی از این دسته‌بندی‌ها، ریسک‌های تجاری (Business Risk) و ریسک‌های غیرتجاری (Non-Business Risk) می باشد. ریسک‌‌های تجاری، ریسک‌‌هایی هستند که یک بنگاه کاملا به آن‌ها واقف است و از آن‌ها برای ایجاد مزیت رقابتی و ایجاد ارزش برای سهامداران استفاده می‌کند؛ در حالی که ریسک‌هایی که کسب و کار کنترلی روی آن‌ها ندارد، ریسک‌های غیرتجاری نامیده می شود. ریسک‌‌های مالی (Financial Risks) در حیطه ریسک‌‌های تجاری قرار می‌گیرند و ناشی از زیان‌‌های احتمالی در بازارهای مالی هستند.

ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک :

دسته‌بندی دیگری از انواع ریسک که به طور خاص روی ریسک‌های مالی تعریف می‌شود، عبارت است از ریسک‌های سیستماتیک (Systematic Risks) و ریسک‌های غیرسیستماتیک (Nonsystematic Risks).

ریسک‌های سیستماتیک یا تنوع‌ناپذیر (Nondiversifiable Risks) عبارتند از ریسک‌هایی که کلیه اوراق بهادار را تحت تاثیر قرار می دهند که از جمله مهمترین آن‌ها عبارت است از: ریسک نرخ بهره، ریسک تورم، ریسک نرخ ارز، ریسک سیاسی و ریسک‌بازار.

ریسک‌های غیرسیستماتیک یا اصطلاحا تنوع‌پذیر (Diversifiable Risks) آن‌هایی هستند که بر یک یا چند نوع اوراق بهادار اثرگذار می‌باشند؛ که مهمترین آن‌ها عبارت است از: ریسک‌های اعتباری، ریسک‌های تجاری، ریسک‌های مالی، ریسک‌های نقدینگی و ریسک‌های عملیاتی.

درواقع مطابق دسته‌بندی فوق، ریسک کلی یک دارایی یا یک کسب و کار به صورت زیر در نظر گرفته می‌شود:

ریسک‌های قابل اجتناب (غیر سیستماتیک) + ریسک‌های غیر قابل اجتناب (سیستماتیک) = ریسک کلی

و از آنجایی که عوامل سیستماتیک از شرایط کلی بازار و عوامل غیر سیستماتیک از شرایط خاص یک کسب و کار ناشی می‌شوند، می‌توان گفت:

ریسک کلی یک دارایی = ریسک‌های مختص شرکت + ریسک‌های بازار

همانگونه که بیان گردید، ریسک‌های مختلفی در دل ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیستماتیک نهفته است که تشریح آن‌ها در منابع مختلف ارزیابی و مدیریت ریسک گنجانده شده است. در این میان چهار ریسک اصلی هستند که تاثیرگذاری بیشتری نسبت به بقیه داشته و در بحث اندازه‌گیری و مدیریت ریسک نقش پررنگ‌تری دارند که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد.

ریسک‌های بازار

ریسک‌بازار، ریسک‌های زیان ناشی از حرکات یا نوسانات غیرمنتظره در قیمت‌ها یا نرخ‌های بازار می‌باشند. در حالت کلی نمی‌توان ریسک‌بازار را از ریسک‌هایی همچون ریسم اعتباری و عملیاتی تفکیک نمود چرا که گاهی اوقات این ریسک‌ها، خود منشا ایجاد ریسک بازار می‌باشند. به عنوان مثال رخدادهای اعتباری، حوادث عملیاتی و یا مثلا سقوط ارزش سهام یک بانک، می‌توانند منجر به تغییر قیمت‌‌ها و یا نرخ‌های بازار شوند و ریسک‌های بازار را تقویت نمایند.

ریسک‌های اعتباری

این نوع، ماحصل این رویداد هستند که طرف قرارداد، نخواهد یا نتواند به مواردی که در قرارداد به آن‌ها متعهد شده است، عمل نماید.  تاثیر ریسک‌های اعتباری با هزینه جایگزینی وجه نقد ناشی از نکول (Default) طرف قرارداد سنجیده می‌شود. این ضرر شامل احتمال نکول(Probability of Default)، مبلغ تحت نکول(Exposure at Default) و نرخ بازیافت (Recovery Rate ) می‌شود. به بیان دیگر می‌توان گفت که ریسک‌های اعتباری، ضررهای محتملی هستند که در اثر یک رخداد اعتباری اتفاق افتاده باشند؛ که رخداد اعتباری نیز زمانی که توانایی طرف قرارداد در انجام تعهداتش تغییر کند، اتفاق می‌افتد. علاوه بر این، ریسک‌اعتباری شامل ریسک‌دولت‌ها زمانی که روی نرخ‌های برابری ارز اعمال نظر می‌کنند نیز می‌گردد.

ریسک

ریسک‌های نقدینگی

ریسک‌های نقدینگی در حالت کلی دو صورت دارند:

  • ریسک نقدینگی دارایی یا Asset Liquidity Risk

ریسک نقدینگی دارایی که گاه با عنوان ریسک نقدینگی بازار- محصول نیز نامیده می شود زمانی که معامله با قیمت رایج بازار قابل انجام نباشد، ظاهر شده و بین طبقات دارایی‌های مختلف در زمان‌های متفاوت، نسبت به شرایط بازار می‌تواند تغییر کند.

  • ریسک‌نقدینگی تامین مالی یا Funding Liquidity Risk

که ریسک‌‌جریان وجه نقد (Cash Flow Risk) نیز نامیده می‌شود، به ناتوانایی پرداخت تعهدات برمی‌گردد، که می‌تواند به نقد کردن سریع و تبدیل ضرر روی کاغذ به ضرر واقعی، منجر شود.

ریسک‌های عملیاتی

ریسک‌عملیاتی همانگونه که از نامش مشخص است، ناشی از اشتباهات و خطاهای فنی حین عملیات کسب و کار است. اشتباهات مدیریتی، فقدان تجربه و دانش کافی از حوزه کسب و کار، نقص در اطلاعات، مشکل در پردازش داده‌ها و معاملات و غیره، همگی می‌توانند سرمنشا ریسک‌های عملیاتی تلقی شوند. باید توجه داشت که عواقب ریسک‌عملیاتی اما تنها مختص فرآیندهای عملیاتی کسب و کار نخواهد بود و گاه منجر به ریسک‌های اعتباری و بازار نیز می‌تواند گردد.

مقالات مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست

ثبت درخواست ارزگداری